Tuesday, 07/07/2020 - 01:15|
Chào mừng các bạn đã đến với Website của PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QuậnHuyện
A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Bài dự thi một số kinh nghiệm giúp nâng cao chất lượng giảng dạy môn ngữ văn cấp thcs.

Bài dự thi một số kinh nghiệm giúp nâng cao chất lượng giảng dạy môn ngữ văn cấp 

MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÚP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MÔN NGỮ VĂN Ở CẤP THCS

 

I.ĐẶT VẤN ĐỀ

Môn ngữ văn có một vị trí quan trọng đặc biệt trong chương trình của cấp học THCS. Ngoài việc cung cấp kiến thức như các môn học khác, môn ngữ văn còn góp phần to lớn trong việc bồi dưỡng tư tưởng tình cảm cho các em học sinh: biết yêu thương, quý trọng gia đình, thầy cô, bạn bè, có lòng yêu nước, biết hướng tới những tư tưởng cao đẹp như lòng nhân ái, tinh thần tôn trọng lẽ phải, sự công bằng, lòng căm ghét cái ác, cái xấu, bước đầu các em có năng lực cảm thụ các tác phẩm có giá trị nhân văn cao cả. Tuy nhiên theo theo xu thế của xã hội môn ngữ văn đang bị mất dần đi vị thế của nó nên đa số học sinh ít mặn mà với bộ môn văn chính vì vậy kết quả đem lại còn nhiều hạn chế. Mặt khác các loại sách tham khảo cho bộ môn ngữ văn quá nhiều nên cũng gây khó khăn cho việc lựa chọn tài liệu để nâng cao chất lượng dạy – học môn ngữ văn.

Qua quá trình dạy học môn ngữ văn ở trường THCS, tôi xin chia sẽ một số kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn ngữ văn ở cấp THCS.

II.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Để nâng cao chất lượng dạy học môn ngữ văn ở trường THCS, sau đây tôi xin trình bày một số kinh nghiệm hi vọng sẽ giúp nâng cao chất lượng học tập bộ môn.
1.Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên.

Giáo viên phải thường xuyên trau dồi chuyên môn nghiệp vụ dưới nhiều hình thức khác nhau như tham gia công tác bồi dưỡng thường xuyên, sinh hoạt chuyên môn theo cụm trường, sinh hoạt chuyên môn trên trường học kết nối, thăm lớp dự giờ rút kinh nghiệm, tổ chức mở chuyên đề... Chú trọng việc nắm vững những yêu cầu của việc đổi mới phương pháp dạy học như (đổi mới và đa dạng các phương pháp dạy học, các kiến thức kĩ năng lồng ghép, tích hợp, đổi mới cách kiểm tra-đánh giá học sinh, ứng dụng công nghệ thông tin trong quá trình dạy học, chú trọng việc dạy cho học sinh cách học bài).

2. Tìm hiểu và phân loại đối tượng học sinh

Đây là việc đầu tiên mà mỗi giáo viên trong quá trình dạy học muốn hiệu quả thì nhất nhiết phải làm ngay từ đầu năm học. Giáo viên phải nắm bắt được khả năng học tập của các em học sinh thông qua nhiều kênh thông tin như: kết quả học tập năm trước, kiểm tra đầu năm, hay tìm kiếm thông tin từ giáo viên dạy năm trước hoặc thông qua bạn bè cùng lớp. Đây là một việc làm rất quan trọng, bởi thông qua việc nắm bắt năng lực của học sinh mà giáo viên có thể thực hiện tốt phương pháp dạy học của mình, cũng vì điều này giáo viên có thể dạy học phù hợp với các đối tượng học sinh khác nhau.

Việc nắm bắt được điều kiện hoàn cảnh tâm lí của học sinh cũng là bước quan trọng bởi thông qua đó chúng ta hiểu được tâm tư tình cảm, nguyện vọng của các em; cũng từ đó mà gần gũi động viên khuyến khích các em học tập tốt hơn. Việc nắm bắt hoàn cảnh của học sinh cũng bằng nhiều cách khác nhau: như xem sổ điểm, học bạ năm học trước, hay qua thông tin bạn bè, phụ huynh hoặc thông qua sự sẻ chia gần gũi trong nói chuyện tâm tình với các em...

Sau khi nắm bắt được các thông tin trên giáo viên cần phân loại đối tượng học sinh để việc tổ chức dạy học đạt hiệu quả cao hơn. Giáo viên có thể phân chia theo các đối tượng giỏi-khá-trung bình-yếu-kém để học sinh giỏi khá có thể kèm cặp giúp đỡ học sinh yếu kém; đồng thời có thể chia học sinh theo đơn vị hành chính để các em học tập có hiệu quả ( nhóm đó có thể là theo bàn học hay theo đơn vị xóm, thôn, phường...).

3. Hướng dẫn học sinh cách học

Khi tiếp nhận lớp giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách ghi chép sao cho đúng, đủ, khoa học, dễ học. Học sinh thường để lề rất ít hoặc không để lề, vì vậy giáo viên phải kiểm tra nhắc nhở học sinh phải để lề đủ lớn (2,5-3,0 cm) giúp dễ theo dõi bài học. Nếu cần bổ sung thì ghi thêm vào lề cho tiện. Phần số tiết, tên bài, các đề mục cũng cần phải ghi nổi bật dễ nhận thấy. Sau mỗi tiết học cần có thói quen kẻ hết bài để dễ học, dễ kiểm tra. Giáo viên cũng cần hướng dẫn học sinh xác định nội dung học tập.

- Với phân môn văn học (Phần văn bản)

+ Đọc toàn bộ văn bản trước khi học (Mặc dù ở phần học chính khoá đã đọc). Đốii với văn bản là tác phẩm thơ phải học thuộc, là văn xuôi phải tóm tắt dược nội dung của văn bản, học thuộc dẫn chứng.

+ Với những tác phẩm có tác giả cần nắm chắc được về tiểu sử tác giả, sự nghiệp văn chương của tác giả đó, hiểu được hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm.
+ Nắm vững các giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm (tìm hiểu phần nội dung cần đạt, phần ghi nhớ).

+ Biết phân tích, cảm thụ một số chi tiết (câu, đoạn) được cho là đặc sắc (Đối với học sinh khá giỏi).

- Đối với phân môn Tiếng Việt

+ Phải nắm vững các khái niệm, vận dụng kiến thức làm hết các bài tập từ dễ đến khó (Từ nhận biết đến thông hiểu, vận dụng ở mức độ thấp, vận dụng ở mức độ cao).
+ Với các biện pháp tu từ: phải xác định đúng các phép tu từ và chỉ ra được tác dụng của phép tu từ trong mỗi hoàn cảnh sử dụng.

+ Rèn luyện kĩ năng đặt câu, viết đoạn văn với nhiều cách khác nhau như (Diễn dịch, quy nạp…).

- Đối với phân môn Tập làm văn

+ Nắm được đặc trưng các thể loại: Miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận, thuyết minh, hành chính công vụ.

+ Nắm vững các phương pháp tạo lập văn bản:Miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận, thuyết minh, hành chính công vụ.

+ Nắm vững các bước tạo lập văn bản: Đọc kĩ đề bài, tìm hiểu đề, tìm ý; lập dàn ý; dựa vào dàn ý để viết bài văn hoàn chỉnh.

Sau mỗi tiết dạy, giáo viên cần giao bài tập và hướng dẫn học sinh cách làm, hướng dẫn học sinh cách học bài cũ và chuẩn bị bài mới.

4. Xác định mục tiêu và xây dựng kế hoạch dạy học

Xác định mục tiêu là một trong những mấu chốt của quá trình dạy học bởi thông qua việc xác định mục tiêu giáo viên có thể nắm được nội dung kiến thức, kĩ năng, các kiến thức lồng ghép tích hợp từ đó có thể định hướng được phương pháp dạy học tốt nhất. Việc xác định mục tiêu cũng cho phép người giáo viên nắm được các khả năng, tình huống sư phạm có thể nảy sinh trong tiết học.

Xây dựng kế hoạch dạy học: Đây là khâu quan trọng của quá trình dạy học bởi kế hoạch có đầu tư thì giờ dạy mới hiệu quả. Trong thiết kế cần chú trọng các phương pháp được sử dụng trong giờ học, các kĩ năng, các kiến thức lồng ghép tích hợp, các phương tiện thiết bị hỗ trợ...

Đặc biệt trong quá trình thiết kế cần tính toán mọi phương án, tình huống có thể xảy ra; khi thiết kế cần bám sát đặc trưng thể loại của môn học; câu hỏi cần chú trọng tính hệ thống và hướng tới lấy người học làm trung tâm để từ đó mà hình thành được các kĩ năng cần thiết. Trong thiết kế cần chú trọng câu hỏi mang tính phân loại với học sinh yếu kém thì dạng câu hỏi dễ hơn, cần có câu hỏi gợi mở phù hợp vừa sức các em; với đối tượng khá giỏi thì cần có những câu hỏi mang tình tư duy, động não sáng tạo; việc đặt câu hỏi cũng cần tính toán tránh bỏ sót bất cứ đối tượng học sinh nào. Hệ thống câu hỏi trong môn ngữ văn cũng cần chú trọng hình thành được cách học. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm giúp các em hình thành được kĩ năng học về một kiểu bài, dạng bài hay theo đặc trưng thể loại. Chẳng hạn như dạy học văn bản trước đây khi thiết kế phần đọc - hiểu văn bản giáo viên thường đi thẳng vào vấn đề như tác giả, tác phẩm ..nhưng để hình thành cách học thì ngày nay giáo viên lại thiết kế bằng câu hỏi như : Để đọc hiểu văn bản này chúng ta phải tìm hiểu vấn đề nào đầu tiên, hay phần kết thúc văn bản phải có câu hỏi khái quát để học sinh có cách học theo đặc trưng thể loại của văn bản...

5. Tổ chức dạy học

Đối với môn ngữ văn giáo viên phải là người có nghệ thuật sư phạm tốt, vận dụng linh hoạt các kĩ năng dạy học để tạo hứng thú cho học sinh. Muốn làm được điều này giáo viên phải tích cực đổi mới phương pháp dạy học tạo một giờ học mở chẳng hạn như dạy học theo nhóm, dạy học theo mô hình, dạy học nêu và giải quyết vấn đề hoặc đóng vai... Đồng thời giáo viên cũng phải vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học, các kĩ thuật dạy học, các phương tiện thiết bị hỗ trợ.

Trong quá trình thực hiện cần trân trọng khả năng tư duy độc lập sáng tạo của học sinh, chú trọng vai trò trung tâm ngườì học; giáo viên phải là người hướng dẫn, định hướng để học sinh tự tìm kiếm, tri giác, lĩnh hội kiến thức. Giáo viên cần tạo không khí nhẹ nhàng cho giờ học, cần tránh tạo ra không khí căng thẳng nặng nề; trong dạy học cần chú trọng những lời nhận xét thể hiện sự trân trọng của giáo viên với học sinh. Giáo viên cần chú trọng đến tất cả các đối tượng học sinh, không bỏ rơi bất cứ đối tượng nào. Với em yếu kém giáo viên cần có câu hỏi dễ và khi các em trả lời được thì chú ý động viên khích lệ các em, với học sinh khá giỏi cần chú ý đưa ra những câu hỏi tư duy sáng tạo. Khi học sinh tham gia trả lời cần chú ý lắng nghe và điều chỉnh những sai sót kịp thời, điều chỉnh các khả năng: nghe, đọc, nói, viết cho các em.

6. Đa dạng hoá các hình thức kiểm tra, đánh giá

- Với việc kiểm tra thường xuyên, giáo viên cần đa dạng hoá các hình thức để học sinh phải tự giác học tập.

+ Kiểm tra vở ghi: Kiểm tra chữ viết, kiểm tra nội dung ghi chép có đầy đủ không (nhắc nhở về cách ghi chép).

+ Kiểm tra sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, vở nháp của học sinh. Học sinh nào chưa có hoặc chuẩn bị chưa đúng yêu cầu thì nhắc nhở học sinh khắc phục ngay.. Giáo viên nên giới thiệu một số loại sách tham khảo cho học sinh biết để tìm hiểu.
- Cần kết hợp linh hoạt giữa các hình thức kiểm tra như: Kiểm tra miệng, kiểm tra 15 phút, kiểm tra thực hành…

+ Vừa kiểm tra miệng, vừa kiểm tra viết: Kiểm tra miệng có thể là thể loại, phương thức biểu đạt, tác giả của tác phẩm; kiểm tra viết có thể cho học sinh viết về nội dung - nghệ thuật của tác phẩm.

+ Làm bài tập Tiếng Việt: Nếu làm bài tập trong sách giáo khoa giáo viên nên kiểm tra sách của học sinh để tránh trình trạng học sinh ghi lời giải vào trong sách. Giáo viên nên ra các bài tập tương tự sách giáo khoa, hoặc là bài tập nâng cao.

Đối với những học sinh chưa học bài hoặc học bài chưa kĩ, giáo viên có thể kiểm tra vào cuối tiết hoặc kiểm tra vào tiết học khác.. nếu học sinh không sửa chữa giáo viên nên trao đổi trực tiếp với phụ huynh. Đối với học sinh yếu, kém, học sinh cá biệt... giáo viên nên lập một danh sách riêng để chú ý kiểm tra nhiều hơn.

7. Đổi mới khâu kiểm tra đánh giá

Việc kiểm tra đánh giá học sinh nên thực hiện theo phương án mở (như đề mở - đáp án mở ), ngoài ra cần chú trọng tính đa chiều (GV-HS, HS-GV, HS-HS...) để từ đó có sự đánh giá qua lại sâu sắc hơn. Kiểm tra đánh giá bằng nhiều hình thức khác nhau như (kiểm tra bài cũ, làm các dạng bài tập... ), việc ra đề kiểm tra phải tuân thủ theo ma trận đề đã được xác lập ở các cấp độ tư duy khác nhau (như nhận biết, thông hiểu, vận dụng thấp, vận dụng cao) tùy vào đối tượng để có đánh giá phù hợp và đảm bảo tính toàn diện và công bằng. Giáo viên cần chú trọng việc trả bài cho các em, bởi hoạt động trả bài chu đáo sẽ giúp các em điều chỉnh thiếu sót trong bài làm của mình. Giáo viên cần có những lời phê mang tính động viên khích lệ học sinh, tránh những lời phê làm các em mất đi hứng thú học tập hoặc làm thui chột sự sáng tạo của các em. Chú trọng những lời nhận xét mang tính trân trọng, hướng dẫn, định hướng cách trả lời, cách thức trình bày. Qua mỗi lần kiểm tra đánh giá cần xem xét sự tiến bộ của các em, trân trọng sự tiến bộ đó dù là rất nhỏ.

8. Công tác bồi dưỡng và phụ đạo học sinh yếu kém

Trong hoạt động bồi dưỡng và phụ đạo, giáo viên cũng cần chú ý các khâu từ phát hiện các đối tượng học sinh đến cách thức bồi dưỡng hay phụ đạo. Cần chú trọng hình thành cách học cho các em bằng nhiều cách như hướng dẫn các em nắm kiến thức cơ bản, kiến thức lồng ghép, tích hợp từ đó mà nâng cao dần lên. Chú trọng tính tự giác học tập bằng việc thực hành các bài tập từ thấp lên cao. Ở môn ngữ văn cũng cần giúp các em tiếp cận với những cái mới cái hay ở thông tin đại chúng hay ngoài xã hội. Chú trọng hình thành các kĩ năng nghe đọc, nói, viết hiệu quả. Chú ý điều chỉnh những sai sót của các em trong tất cả các giờ lên lớp hay kiểm tra đánh giá. Cần phối kết hợp tốt gia đình – nhà trường –xã hội để động viên khuyến khích các em học tập tốt. Có những hình thức khen thưởng kịp thời để khích lệ các em tiến bộ.

Đặc biệt ở đối tượng học sinh yếu kém thường có những em thuộc đối tượng đặc biệt, giáo viên cần quan tâm tìm hiểu tâm tư, tình cảm, hoàn cảnh của các em để từ đó lựa chọn những cách thức giáo dục phù hợp với các em. Một trong những cách thức đó là luôn gần gũi, động viên quan tâm, hiểu các em và cùng với đó là sự phối hợp với bạn bè của học sinh, phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, với tổ chức đoàn, đội, hội phụ huynh, với ban giám hiệu hay các tổ chức đoàn thể của xã phường trong các kì giao ban để thông báo với địa phương cùng quản lí và giáo dục các em tiến bộ.

Đối với học sinh khá giỏi thì cần có những câu hỏi những kiến thức mang tình tư duy cao, đánh giá cũng cần chú ý tính sáng tạo của các em miễn là phù hợp; đối với học sinh yếu kém chúng ta phải từ từ không nên nóng vội mà cung cấp kiến thức đến với các em một cách dồn dập, phải tinh giản làm sao cho dễ nhớ, dễ thuộc nhất thì khi đó mới có kết quả như mong muốn.

III.KẾT THÚC VẤN ĐỀ

Tóm lại nâng cao chất lượng môn ngữ văn là cả một quá trình thực hiện bền bỉ lâu dài, phải được thực hiện cả từ hai phía giáo viên và học sinh. Trong đó giáo viên đóng vai trò quan trọng để tìm ra cách dạy học hiệu quả nhằm lôi cuốn người học vào quá trình dạy học. Với việc làm này đòi hỏi giáo viên phải thực hiện tốt tất cả các khâu: Từ tìm hiểu đối tượng, phân loại đối tượng, xây dựng kế hoạch, tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá, đúc rút kinh nghiệm, bồi dưỡng, phụ đạo.

Trên đây là một số kinh nghiệm có thể áp dụng để nhằm nâng cao chất lương dạy học bộ môn ngữ văn ở cấp THCS tuy nhiên đó cũng chỉ là những ý kiến cá nhân. Trong thực tế còn có rất nhiều các kinh nghiệm quý báu khác. Rất mong sự đóng góp của quý thầy cô.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Liên kết Website
Đăng nhập
Dự báo thời tiết
Thống kê truy cập
Hôm nay : 1
Hôm qua : 11
Tháng 07 : 94
Tháng trước : 481
Năm 2020 : 2.744
Năm trước : 1.164
Tổng số : 3.908

© 2017 Bản quyền thuộc Phòng GD&ĐT huyện Năm Căn - Cà Mau
Tổng biên tập: 
Phó tổng biên tập: 
Trưởng phòng biên tập: 
Giấy phép số: 

Địa chỉ: Khóm 1 Thị Trấn Năm Căn huyện Năm Căn tỉnh Cà Mau
Điện thoại: 0290.3877.143
Fax : 
E-mail : pgdnamcan@camau.edu.vn